In elke openbare ruimte zijn er tientallen Bluetooth-apparaten die signalen om je heen uitzenden: koptelefoons, horloges, auto's,bakens, computers. De meeste doen dit zonder met iets gekoppeld te zijn en kondigen hun aanwezigheid aan aan wie maar wil luisteren. Met een BLE-scanner kun je ze in realtime zien, en elk signaal vertelt een verrassend gedetailleerd verhaal.
Wat een Bluetooth-apparaat uitzendt zonder te koppelen
Bluetooth Low Energy (BLE), de standaard die door vrijwel alle moderne wearables en IoT-apparaten wordt gebruikt, werkt via advertentiepakketten (advertising). Een apparaat zendt deze pakketten meerdere keren per seconde uit zodat anderen het kunnen ontdekken, zonder dat er een koppeling of wachtwoord voor nodig is.
Dat betekent dat elke app met Bluetooth-rechten ernaar kan luisteren: het is geen hack en geen kwetsbaarheid, het is simpelweg hoe het protocol is ontworpen.
Wat elk signaal onthult
Elk advertentiepakket kan verschillende velden bevatten. Dit zijn de meest gebruikelijke en wat ze vertellen:
- Apparaatnaam. Soms generiek ("BLE Device"), soms onthullend: "AirPods van...", "Amazfit GTS", "BMW X3". Koptelefoons en horloges adverteren meestal de naam die de gebruiker eraan heeft gegeven.
- MAC-adres. Unieke identificatie. Moderne apparaten gebruiken willekeurige MAC-adressen die roteren om tracking te bemoeilijken, maar veel accessoires en IoT-apparaten gebruiken nog steeds het vaste MAC-adres uit de fabriek.
- RSSI (signaalsterkte). Geeft aan hoe sterk het signaal binnenkomt en maakt het mogelijk om de afstand te schatten: hoe dichterbij, hoe hoger de waarde.
- Fabrikant (veld Manufacturer Specific Data). Een bedrijfs-ID dat Apple, Samsung, Garmin, enz. identificeert, zelfs als de apparaatnaam generiek is.
- Geadverteerde services (UUID's). Welke functies het biedt: hartslag, batterij, Find My, MIDI... Hiermee kun je het type apparaat raden.
- Batterijniveau en telemetriegegevens, bij apparaten die deze in de advertentie opnemen.
Van RSSI naar afstand
De RSSI wordt gemeten in dBm en is negatief: −40 dBm is "vlakbij", −40 dBm is amper hoorbaar. Als ruwe referentie in open ruimte:
RSSI | Geschatte afstand |
|---|---|
−30 tot −50 dBm | Heel dichtbij (minder dan 1-2 m) |
−50 tot −70 dBm | Dezelfde kamer (2-10 m) |
−70 tot −85 dBm | Andere kamer of verdieping (10-20 m) |
−85 tot −100 dBm | Ver weg of met obstakels (>20 m) |
Muren, het menselijk lichaam en de oriëntatie van de antenne zorgen ervoor dat deze waarden nogal schommelen; beschouw ze als een schatting, niet als een exacte meting.
Welke apparaten je zoal tegenkomt
- Koptelefoons en horloges van mensen die op straat langslopen (de meest talrijke).
- Auto's, die hun multimediasystemen en soms de modelnaam bekendmaken.
- iBeacon/Eddystone-bakens in winkels en musea, gebruikt voor proximity-marketing.
- Domotica: thermometers, lampen, sloten, trackers van het type AirTag.
- Je eigen apparaten, handig om een kwijtgeraakt wearable in huis te lokaliseren door de RSSI te volgen als een spelletje 'warm en koud'.
De kant van de privacy
Dat je apparaat kan worden 'gezien', betekent niet dat het kan worden aangeven: de uitzending is alleen-lezen en stelt persoonlijke gegevens niet direct bloot. Het echte risico is tracking via MAC-adres: als je apparaat altijd dezelfde identificatie uitzendt, zou een netwerk van sensoren je bewegingen kunnen volgen. Daarom roteren iOS en Android het MAC-adres willekeurig en verplaatst Apple AirPods naar wisselende identificatoren.
Als je je voetafdruk wilt verkleinen: schakel Bluetooth uit wanneer je het niet gebruikt en controleer welke oude accessoires uitzenden met een herkenbare naam.
Hoe je dit in de praktijk ziet
De meest visuele manier is een radar-achtige app zoals BLE Radar: deze plaatst gedetecteerde apparaten op een radar op basis van hun geschatte afstand, en toont de naam, fabrikant, real-time RSSI en de services die elk apparaat uitzendt. Het is verrassend de eerste keer dat je dit opent in een winkelcentrum of op een luchthaven.
Conclusie
De lucht zit vol met BLE-signalen die het type apparaat, de fabrikant en de afstand onthullen zonder dat er eenkoppeling nodig is. Ze verkennen is legaal, leerzaam en nuttig — van het vinden van een kwijtgeraakt horloge tot het auditen van wat je eigen gadgets uitzenden — en een scanner-app is genoeg om te beginnen.
